Điều trị viêm da dị ứng cho trẻ

Ngứa: triệu chứng điển hình

Mề đay có hai dạng: Mề đay cấp tính xuất hiện đột ngột ở bất cứ vùng nào trên cơ thể với biểu hiện phù nề, ngứa dữ dội, càng gãi càng ngứa. Nốt sần ngứa có khi một vùng, có khi cả đám loang lổ không đều nhau, hoặc chỉ rải rác từng nốt một. Nốt sần này kéo dài vài phút hoặc vài giờ rồi lặn hoặc từng đợt kế tiếp nhau. Có thể kèm theo sốt cao, nôn mửa, đau quặn bụng, khó thở, tiêu chảy… Đợt bệnh kéo dài ít hơn sáu tuần. Nguyên nhân thường do dị ứng với thuốc hoặc thức ăn (tôm, cua, đậu, trứng, dâu, cà chua, sôcôla, cá, trái cây họ chanh), nhiễm trùng (ký sinh trùng đường ruột, nhiễm nấm, viêm xoang, sâu răng).

Mề đay mãn tính thường xảy ra kế tiếp nhau nhiều lần hoặc cách quãng. Mỗi năm xảy ra nhiều lần. Mề đay mạn tính gặp ở nhiều dạng khác nhau như: mề đay thành vòng, thành vạch, xuất huyết, mụn nước, đặc biệt là dạng phù Quincke (sưng mặt, mí mắt, môi, bộ phận sinh dục). Phù Quincke xảy ra đột ngột và kéo dài vài giờ, đôi khi gây tổn thương ở đường hô hấp làm chít hẹp khí quản gây khó thở phải đi cấp cứu. Đợt bệnh kéo dài nhiều hơn sáu tuần. Nguyên nhân chưa rõ nhưng có liên quan đến nhiều yếu tố thúc đẩy bệnh như thuốc, thực phẩm, phụ gia, phấn hoa, mạt bụi nhà, lông vật nuôi, nhiễm ký sinh trùng (ghẻ, giun).
 

Trong cơ thể, histamine có sẵn trong các mô như: da, phổi, niêm mạc miệng, dạ dày. Một số vi khuẩn khi bị nhiễm vào đường ruột gây bệnh dịch nguy hiểm cũng có thể tạo ra histamine. Ở trạng thái bình thường, các tế bào chứa sẵn histamine nhưng ở dạng phức hợp protein. Khi cơ thể bị dị ứng, các chất kháng nguyên tác động lên phức hợp protein này và giải phóng histamine, gây ra những phản ứng dị ứng từ trầm trọng như sốc phản vệ cho đến các trạng thái dị ứng khác như phát ban, đỏ da, phù nề, khó thở, ngứa, ho, buồn nôn...

Khi đó, phải sử dụng các thuốc kháng histamine để điều trị. BS Trần Thế Viện - giảng viên Bộ môn Da liễu - ĐH Y Dược TP.HCM cho biết, hiện nay có khoảng hơn 30 loại thuốc kháng histamine H1 trên thị trường và được chia làm hai nhóm để điều trị bệnh mề đay: nhóm gây an thần (thế hệ một) và nhóm không gây an thần (thế hệ hai).

Kháng histamine gây an thần gồm: chlopheniramin, hydroxyzin, dexchlopheniramin maleat, promethazin... Chúng có thời gian bán hủy ngắn, dùng được nhiều lần trong ngày. Ở trẻ em thuốc được đào thải nhanh hơn ở người lớn và được xem là an toàn khi sử dụng ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ. Tuy nhiên, thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ như: an thần, ức chế hô hấp, ngưng thở khi ngủ, nếu dùng quá liều có thể gây tử vong. Tại Mỹ, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên tự ý sử dụng các thuốc không cần kê toa có chứa chất kháng histamine thế hệ một trong điều trị bệnh dị ứng ở trẻ em do có thể dùng quá liều gây tử vong. Dùng thuốc kháng histamine thế hệ một ở phụ nữ có thai và cho con bú sẽ không gây quái thai, tuy nhiên sẽ gây nên hội chứng lệ thuộc thuốc ở trẻ sơ sinh.

Kháng histamine không gây an thần gồm: cetirizin, loratadin, acrivastin, fexofenadin, desloratadine, levocetirizin… Các thuốc này ít gây tác dụng phụ hơn nhóm thuốc gây an thần, tuy nhiên, một số thuốc (astemizol, terfenadin) lại ảnh hưởng đến tim mạch như gây rối loạn nhịp tim và có thể dẫn đến tử vong. Theo chỉ dẫn của nhà sản xuất, thuốc kháng histamine không gây an thần, dùng cho trẻ từ hai tuổi trở lên.

Theo BS Viện, để tăng hiệu quả điều trị, ngoài sử dụng thuốc kháng histamine H1 trong điều trị bệnh mề đay cần phải kết hợp với các biện pháp điều trị không dùng thuốc như: giáo dục sức khỏe, tránh các yếu tố nguy cơ và sử dụng các sản phẩm chăm sóc da thích hợp. Cụ thể, tránh cho trẻ ăn các thức ăn có chứa phụ gia, phẩm màu, thức ăn lên men (tương, chao, mắm…), đồ biển, trứng (nếu nghi gây dị ứng); vệ sinh môi trường sống, không nuôi chó, mèo hoặc trồng hoa trong nhà; khi tắm cho trẻ, nên dùng sản phẩm chăm sóc thích hợp làm êm dịu cho da, sau đó thoa chất giữ ẩm; dùng nước ấm, tránh để quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp vào người trẻ.